مديركل حفاظت محيط زيست گيلان: گرچه نياز به وجود اين جاده در منطقه احساس مى شود ولى ساخت جاده بايد بدون صدمه به تالاب ارزشمند انزلى باشد.
جاده كنارگذر انزلى كه ساخت آن از سال ۱۳۷۷ در كناره تالاب انزلى آغاز شد، پس از گذشت ۹ سال همچنان نيمه كاره و محل مناقشه باقى مانده است.
درخبر مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست از توقيف طرح به دليل رعايت نكردن مسائل زيست محيطى و وارد آمدن آسيب به تالاب بين المللى انزلى خبر دادند اما به فاصله يك روز نماينده انزلى و فرماندار اين شهرستان از رفع توقيف اين طرح و ادامه آن خبر دادند.
اين حكايت، از سال ۱۳۷۹ يعنى نخستين بارى كه سازمان حفاظت محيط زيست جلوى اجراى اين طرح را گرفت، آغاز شد.
ساخت كنارگذر انزلى از سال ۱۳۷۷ آغاز شده و قرار بود در مدت ۴ سال به بهره بردارى برسد، در سال ۱۳۷۹ در حالى كه به گفته مجريان ۱۹ درصد پيشرفت فيزيكى داشت و ۱۴ ميليارد ريال براى آن هزينه شده بود، با پيگيرى سازمان حفاظت محيط زيست متوقف شد.
مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست كشور مى گويند ساخت اين جاده با طرح موجود نه تنها حيات تالاب بين المللى انزلى را با خطر نابودى مواجه مى سازد بلكه امكان مهار سيلاب ها از سوى تالاب را از بين برده و براى مردم منطقه خطرآفرين مى شود.
به گفته كارشناسان، ساخت كمربندى از مسير فعلى موجب خشك شدن بخش هايى از تالاب انزلى، پسروى آب تالاب به طرف شهر صومعه سرا و به هم خوردن كريدور تاريخى مهاجرت پرندگان از شمال كره زمين به جنوب آن خواهد شد. از اين رو سازمان حفاظت محيط زيست از ادامه فعاليت اين طرح در سال ۷۹ جلوگيرى كرد و به دنبال آن تصميم گيرى درباره اجراى اين طرح از سطح استانى به وزارت راه وترابرى و سازمان حفاظت محيط زيست و حتى به ۲ رئيس جمهور (آقاى خاتمى و دكتر احمدى نژاد) انتقال يافت.
از آن زمان جاده كنارگذر انزلى به دليل اختلاف نظر كارشناسان سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت راه و ترابرى محل مناقشه مسئولان شد، تا آن كه سرانجام در مرداد سال ۱۳۸۴ قرار شد اجراى اين طرح با اصلاح ۳ كيلومتر از مسير از سر گرفته شود و اين چنين نيز شد. مديركل حفاظت محيط زيست گيلان در اين باره گفت: گرچه نياز به وجود اين جاده در منطقه احساس مى شود ولى ساخت جاده بايد بدون صدمه به تالاب ارزشمند انزلى باشد.
كامران زلفى نژاد، اظهار داشت: تالاب انزلى زيستگاه ۲۳۱ گونه گياهى و ۱۳۸ گونه جانورى و عامل اصلى مهار سيلاب هاى ۱۱ رودخانه بالادست به شمار مى رود.
وى خاطرنشان كرد: تالاب همچنين منبع درآمد مهمى براى مردم بومى از محل شكار، صيد ماهى، توليد صنايع دستى از گياهان تالابى و محل بازديد و گردش حدود يك ميليون گردشگر خارجى و داخلى در سال است.
به گفته وى طبق برآوردهاى بين المللى، خدمات زيست بومى تالاب انزلى از تصفيه آلودگى ها گرفته تا مكان زمستان گذرانى پرندگان و زادآورى آبزيان و غيره سالانه به ازاى هر هكتار ۱۴ هزار دلار برآورد شده است.
مديركل حفاظت محيط زيست گيلان افزود: با فعاليت هاى شبانه روزى كارشناسان در سال ۸۳ با استفاده از تصاوير ماهواره اى و مشاوره با كارشناسان يونسكو مسير مناسب با حداقل خسارت به تالاب به عنوان تنها گزينه مورد قبول سازمان حفاظت محيط زيست اعلام شد. اين در حالى است كه تأكيدهاى غيرموجه برخى افراد مبنى بر ادامه جاده سازى از مسير اوليه تبديل به بحران زيست محيطى ديگرى در منطقه شد و انتقادهاى وسيع كارشناسان و مديران محيط زيست را برانگيخت.
زلفى نژاد متذكر شد: ساخت كنارگذر با تأكيد بر مسير اوليه علاوه بر عبور از محدوده حفاظتى و گردشگرى، بروز خطر جدى را براى تالاب به همراه خواهد داشت.
وى تجاوز به حريم شمالى تالاب، ايجاد زمينه دسترسى متخلفان به نواحى حفاظتى، ايجاد و گسترش بى رويه صنايع بين جاده كنارگذر و مسير اصلى، تأسيس غيرمجاز مراكز خدماتى، گسترش آلودگى هاى صوتى، شيميايى، زيستى، تخريب منابع آب زيرزمينى، ايجاد زهكش هاى غيرطبيعى، افزايش رسوبات و اختلال هاى زمين شناختى و كاهش زيبايى شمال تالاب را تنها بخش كوچكى از اثرات منفى ساخت كنارگذر به روال مردود از نظر سازمان حفاظت محيط زيست دانست.
مديركل حفاظت محيط زيست گيلان تصريح كرد: اگر تغيير ۲۸۵ مترى در مسير ۱۶ كيلومترى جاده كنارگذر جامه عمل پوشانده شود هيچ يك از اين مشكلات با شدت عنوان شده اتفاق نخواهد افتاد.
وى خاطرنشان كرد: با توجه به عضويت كشور ايران در كنوانسيون حمايت از تالاب ها اقدام به تخريب تالاب بين المللى انزلى نقض صريح تعهدات كشور در اين كنوانسيون بين المللى است.
اسماعيل كهرم، استاد محيط زيست و عضو كميته اكوتوريسم (طبيعت گردى) نيز معتقد است پايه هاى پلى كه در مسير جاده كمربندى انزلى زده شده به معناى مرگ تالاب است و بايد از اين مسير صرف نظر كرد.
وى با اشاره به اين كه تالاب انزلى گوهرى بى بديل است كه همه بايد در حفاظت از آن كوشا باشند گفت: كسى مخالف ساخت كنارگذر نيست ولى اين كنارگذر نبايد به قيمت مرگ تالاب انزلى باشد.
مسئول حقوقى و روابط عمومى شركت مجرى قطعه دوم كنارگذر انزلى (از پل طالب آباد تا نهنگ روگا به طول ۸ كيلومتر) گفت: ساخت اين جاده طبق مصوبه مورخ سوم اسفند ماه ۱۳۸۵ هيأت وزيران مبنى بر تسريع در ساخت طرح كنارگذر انزلى در مسير مصوب اوليه و نامه معاونت عمرانى استاندارى از سر گرفته شده است. سيد جعفركيا، اظهار داشت: اين قطعه هم اكنون ۴۰ درصد پيشرفت فيزيكى دارد.
شهر ساحلى انزلى همانند نوارى بين درياى خزر و تالاب محصور است و تنها راه ارتباطى بين بخش هاى مجزاى آن( غازيان، ميان پشته و انزلى) با ۲ پل انجام مى گيرد.
آمارها حاكى از آن است كه روزانه به طور متوسط حدود ۱۰ هزار خودرو در خيابان هاى انزلى تردد مى كنند كه در تعطيلات تابستان گاه تا ۱۰ برابر افزايش مى يابد.
صاحب نظران يكى از عوامل اصلى بروز مشكل ترافيكى اين شهر را فقدان جاده كمربندى عنوان مى كنند.
رئيس اداره راهنمايى و رانندگى شهرستان انزلى در اين باره گفت: تنها راه حل پايدار براى رفع مشكل ترافيكى انزلى ساخت كنارگذر است.
لزوم ساماندهى ترافيكى امرى كاملا بديهى است ولى سؤال اينجا است كه چرا يك طرح عمرانى بزرگ بايد تا اين اندازه محل ترديد و مناقشه بين مسئولان و مجريان باشد.
طرح هاى عمرانى همانگونه كه از نامشان پيدا است بايد براى عمران و آبادانى منطقه باشند و در طراحى آنها بايد تمام ملاحظات به طور دقيق در نظر گرفته شود.
گرچه ساخت جاده كنار گذر بار ديگر از سر گرفته شد اما هنوز از ادامه كار و نتايج ساخت آن اطمينانى وجود ندارد. مسلم است كه نبايد به قيمت ساخت كنارگذر، حيات تالاب زيباى انزلى را به خطر انداخت ولى با توجه به پيشرفت چشمگير علوم و فنون به اين بهانه نيز نمى توان از ساخت كنار گذر چشم پوشى كرد.
طول جاده كنارگذر انزلى ۱۶ كيلومتر از طالب آباد در مسير رشت - انزلى تا بشم مسير انزلى - رضوانشهر است.
بندر انزلى از قطب هاى گردشگرى و تجارى استان گيلان و كشور بشمار مى رود و سالانه بيش از ۲ و نيم ميليون مسافر به اين شهر سفر مى كنند.