بحث حضور خانواده‌هاي جنگل‌نشين پراکنده و دام در جنگل حدود 70 درصد از مشکلات ما درون جنگل را تشکيل مي‌دهند در شمال کشور طبق آمار سال 65، حدود 43000 آبادي داريم که از اين ميان بيش از 60 درصد آنها زير 5 خانوار سکنه دارند که به آنها جنگل‌نشين پراکنده مي گويند که معمولاً در اطراف منابع آب تجمع يافته‌اند، معمولاً جنگل‌نشينان پراکنده ساکنين خود روستا هستند که مهاجرت کرده‌اند ولي آثار تخريبي آنها بسيار بيشتر از روستاها است. زيرا شعاعي را که خانواده‌هاي پراکنده به همراه دامهايشان در جنگل مورد تخريب قرار مي‌دهند در مجموع چندين برابر شعاع مسيري است که ساکنان روستا و دام هاي کتول آنها (دام هايي که صبح از روستا خارج شده و شب به روستا باز مي گردند) مورد تخريب قرار مي‌دهند. از طرفي اين جنگ نشينان از نظر فرهنگي و اجتماعي عقب افتاده‌تر هستند و خدمت‌رساني به آنها دشوارترو در صورت امکان با تخريب بيشتر جنگل همراه است. (همچون خدمات پزشکي و ترويج و آموزش براي آنها). به همين منظور تصميم به خروج آنها از عرصه گرفته شد. اگرچه سازمانهاي متصدي خروج مردم از جنگل نتوانستند امکانات خوبي به خارج شدگان بدهند. ........

به طور کلي در جهان سه جامعه جنگلي از نظر توسعه روستايي قابل تصور است:

-   روستاي ايستا و جامعة ايستا و راکد که تنها به دنبال تأمين تغذيه خود و فاقد نوآوري است

-  نيمه پويا: فعاليت در کشاورزي به صورت اصولي و با پويايي

-  پويا: که با تبديل امکانات خود مي کوشد در قالب کشاورزي و صنعت، کار خود را ادامه دهد که توان توليد، اضافه درآمد و سرمايه‌گذاري دارد

متأسفانه در ايران بيشتر جامعه روستايي از نوع اول را دارا هستيم.

از نظر کارشناسان سازمان جنگل‌ها، از نظر شيوه معيشت و تجمع خانوارها، تقسيم بندي زير وجود دارد:

-             بيش از 20 خانواده (پايدار يا ناپايدار)

-             کمتر از 20 خانوداه (که ناپايدارند)

-             دامداريها و سراها

-             آبادي‌ها(کم خانوار ـ بزرگ)

طبق طرح جامع سال 64-65 که براي شمال کشور کليه آبادي‌هاي حوزه‌هاي آبخيز براي مطالعات اقتصادي – اجتماعي تحت بررسي و آماربرداري صد در صد تعداد دام ها قرار گرفتند و نتايجي که سال 75 طبق تحقيقات دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه تهران به دست آمده، اطلاعاتي از نحوه استقرار آبادي‌ها به دست آمد :

(مجموع مساحت آبخيزهاي جنگلي شمال 3 ميليون هکتار است که 9/1 ميليون هکتار را جنگل و حدود 1/1 ميليون هکتار را زمين هاي کشاورزي و اراضي مرتعي ييلاقي بالابند تشکيل مي‌دهد).

طبق اين آمار طي اين دوره 10 ساله جمعيت آبادي‌هاي زير 20 خانوار افزوده شده و در دسته بالاتر از 20 خانوار قرار گرفته‌اند، طبق آمار در مجموع 103 حوزة آبخيز شما کشور :

48 درصد آبادي‌ها در پايين بند (زير 700 متر ارتفاع)

28 درصد آبادي‌ها در ميان بند (بين 700 تا 1200 متر ارتفاع)

16 درصد در بالابند (بالاتر از 1200 متر)

و 8 درصد در ييلاق قرار دارند (در مجموع 103 حوزه شمال)

متوسط زمين در نظر گرفته شده براي هر خانوار ساکن در آبادي به اين قرار است :

3/1 هکتار زمين آبي

4/1 هکتار زمين زارعي

3/0 هکتار آيش

5/0 هکتار باغ

از مجموع واحدهاي دامداري 34 درصد متحرک اند که 5/46 درصد واحدهاي دامي را در خود دارند.

33 درصد نيمه متحرک اند که 24 درصد دام را در خود دارند.

33 درصد ساکن اند که 5/29 درصد دام ها را در خود دارند.

طبق تعريف دامدار به کسي گفته مي‌شود که يک گله حداقل 30 رأسي گوسفند داشته باشد يا مجموعه گوسفند و گاو او 30 رأس باشد.

در مجموع 34 تا 35 هزار دامدار داريم که از اين افراد، شغل اصلي اکثر آنها دامداري نبود (حشم دار) و مختاباد در جنگل دام ها را اداره مي‌کند. که ساليانه 000/800/2 مترمکعب چوب براي گرم کردن و توليد لبنيات و پخت و پز، به صورت هيزم مصرف مي‌کنند و براي تأسيسات دامداري در جنگل و خانواده‌هاي پراکنده بيش از 170 هزار مترمکعب چوب صنعتي در سال مصرف مي‌شود. براي ايجاد مرز عرفي از قطع درختان به عنوان حصار استفاده مي‌شود.  برای حل معظلاتی که در این ارتباط داریم استراتژی هایی تدوین شده در قسم بعدبی بهان خواهیم پرداخت .