فاجعه زيست محيطي اين بار  در چهار محال بختياري

قطع 3هزار اصله درخت بلوط  در  منطقه  ” هلن ”  استان چهارمحال بختياري

درختان بلوط در غرب ايران مساحتي بالغ بر ۵ مليون هكتار از راضي طبيعي را پوشش مي دهند. شرايط نامناسب محيطي و فشار هاي انساني وارد بر جنگلهاي تنك غرب كشور همواره يكي از نگراني هاي دوست داران طبيعت به شماتر مي رود ، شرايط موجود در اين جنگل ها به لحاظ تخريب و فرسايش هاي موجود به نحوي است كه امكان احيا و بازگشت به شرايط اوليه در صورت ادامه اين تخريب ها بدون شك ناممكن است. جنگلهاي بلوط غرب با طول تقريبي 1300 كيلومتر در امتداد رشته كوه زاگرس از جنوب آذربايجان غربي تا استان فارس امتداد دارند . مساحت كنوني آن 5 ميليون هكتار تخمين زده شده است و بارزترين گونه هاي درختي آن  بلوط ايراني است، در سرتاسر اين جنگلها حضور دارد  و دو گونه ديگر يعني دارمازو  و يوول  در قسمتهاي شمالي ديده مي شوند . فرم غالب جنگلشناسي جنگلهاي غرب شاخه زاد بوده و اين دلالت بر تخريب ناشي از حضور طولاني مدت جوامع انساني دارد . متاسفانه به دليل رشد جمعيت در قرن اخير و نياز جنگلنشينان به سوخت ، منبع غذايي براي دامها و زمينهاي كشاورزي بهره برداري ديوانه وار از اين جنگلها بكلي چهره آنها را دگرگون كرده است و بجز در نقاط معدودي مانند قبرستانها نشاني از انبوهي سابق اين جنگلها نيست .

خبرهاي رسيده حاكي از آن است كه قاچاقچيان  ذغال در منطقه ” هلن” چهارمحال بختياري  نزديك به سه هزار اصله از درختان بلوط را به منظور ذغال گيري قطع نموده انداين منطقه جنگلي كه 40 هزار هكتار وسعت دارد هرچند عنوان حفاظت شده را يدك مي‌كشد اما به‌دليل كمرنگ بودن اقدامات حفاظتي مدت‌هاست كه به جولانگاه قاچاقچيان زغال تبديل شده است.

تراكم پوشش گياهي و درختان جنگلي در اين منطقه تا 3 دهه پيش به اندازه‌اي بود كه كمتر كسي جرأت آن را داشت كه وارد جنگل شود، اما اينك بر اثر تجاوز و تخريب بخش‌هايي از جنگل در معرض تنك شدن و نابودي پوشش گياهي قرار دارد.منطقه حفاظت‌شده هلن پس از سبزكوه، دومين منطقه حفاظت شده در چهار‌محال‌و‌بختياري با 40‌هزار هكتار وسعت، تنها منطقه حفاظت‌شده جنگلي است كه 30‌هزار هكتار آن پوشيده از جنگل عمدتا از نوع بلوط غرب است.

هر گوني زغال 50‌هزار تومان ارزش دارد و بلوط بهترين درخت براي تبديل به زغال است؛ ازهمين روست كه بازار قطع درختان كهنسال در اين منطقه داغ است و قاچاقچيان زغال بي‌آنكه اهرم فشاري براي جلوگيري از تخلفات آنها وجود داشته باشد همچنان بلوط‌ها را به كام مرگ مي‌كشند. كشف بيش از 100 كوره زغال در اين منطقه حاكي از فعاليت گسترده و سازمان‌يافته قاچاقچيان حرفه‌اي در اين منطقه است. و شاهدان محلي نيز آن را تاييد مي كنند اما مهندس شيوندي، مديركل محيط‌زيست چهارمحال‌وبختياري اما در گفت‌وگو با روزنامه همشهري، قطع درخت در منطقه هلن را كذب محض دانست و گفت: برخي افراد با بهانه‌هاي مختلف مي‌كوشند به اين مسئله دامن بزنند درحالي‌كه طي بازديدهايي كه با حضور نيروهاي محيط‌زيست، منابع طبيعي و فرمانداري از منطقه به‌عمل آمد، مشاهده شد تنها تعدادي سرشاخه در منطقه قطع شده و در حال حاضر با نظارتي كه وجود دارد اين تخريب‌ها متوقف شده است.

با آنكه مديركل محيط‌زيست‌چهار‌محال‌وبختياري قطع درختان بلوط در هلن را با قاطعيت تكذيب مي‌كند اما افراد محلي ضمن تاييد قطع درختان بلوط در منطقه هلن مي‌گويند: تا پيش از سال‌84 كه منطقه هلن تحت مديريت منابع طبيعي استان قرار داشت توانسته بودند با به‌كارگيري برخي افراد بومي آمار قاچاق زغال را به ميزان قابل توجهي كاهش دهند اما با ارتقاي منطقه هلن به منطقه حفاظت شده و واگذاري حفاظت آن به سازمان محيط‌زيست و اخراج بوميان همكار، كمربند حفاظتي گسسته مي‌شود.

نكته ديگر اينكه با وجود نيروهاي سازمان حفاظت محيط‌زيست به‌دليل نداشتن تجربه و عدم‌آشنايي با منطقه، فعاليت قاچاق رونق مي‌گيرد؛ به‌طوري كه اكنون فرهنگ زغال در منطقه نهادينه شده و گروه‌هايي به‌صورت حرفه‌اي با قطع درختان كهنسال بلوط و تبديل آن به زغال، با كمك افرادي در اصفهان آن را توزيع مي‌كنند.

تمام اين فعاليت‌ها البته به‌دليل كمبود گارد حفاظتي در اين منطقه اتفاق مي‌افتد؛ تا آنجا كه قاچاقچيان به اندازه‌اي جسور شده‌اند كه در مواردي از كارگران افغاني براي قطع درخت و تبديل آن به زغال استفاده مي‌كنند.

 روستاهاي جوزستان، رحيم‌آباد، اسلام‌آباد، فيروزآباد، دورك، برنجگان و بره مرده با جمعيتي حدود 4هزار نفر در حاشيه منطقه هلن واقع شده و امرار معاش شمار قابل توجهي از آنها تهيه زغال است.